Ο Αντώνης Σαμαράς επιμένει στη σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, κρατώντας ταυτόχρονα ανοιχτό το ερώτημα της επόμενης πολιτικής του κίνησης. Η χθεσινή παρέμβασή του στο συνέδριο του «Βήματος», με τις άμεσες βολές κατά του πρωθυπουργού και τις αναφορές σε διαχειριστικές ηγεσίες και σε ματαιόδοξους και εγωπαθείς ηγέτες που ενδιαφέρονται αποκλειστικά για την καρέκλα τους, επιβεβαίωσε την απόφασή του να χτυπά τον πρωθυπουργό από όποιο βήμα κι αν βρεθεί.
Η χθεσινή ομιλία, πάντως, δεν έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις για το χρονοδιάγραμμα δημιουργίας του νέου κόμματος. Ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε τους λόγους για τους οποίους θεωρεί αναγκαία την παρέμβασή του, αφήνοντας για αργότερα τη μορφή που αυτή θα πάρει.
Το βασικό πολιτικό στοιχείο της ομιλίας ήταν η συνολική αμφισβήτηση του μοντέλου διακυβέρνησης. Ο κ. Σαμαράς απέδωσε πολιτικές ευθύνες για την εικόνα της χώρας, μίλησε για παρακμή και αντιπαρέβαλε τη διαχειριστική εξουσία με την ηγεσία που διαθέτει όραμα.
Αυτή η επιλογή μεταφέρει την αντιπαράθεση από τις επιμέρους κυβερνητικές αποφάσεις στον πυρήνα της πολιτικής ταυτότητας της σημερινής Νέας Δημοκρατίας. Η κριτική του αφορά πλέον τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται την εξουσία, την κοινωνία και τον ρόλο του κράτους, φτάνοντας έτσι στην πλήρη αμφισβήτηση της ίδιας της κατεύθυνσης που έχει δώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην παράταξη.
Οι αναφορές στην υποχώρηση της παιδείας, στην αποδυνάμωση της εθνικής συνείδησης και στην εγκατάλειψη της υπαίθρου συγκροτούν ένα συνεκτικό συντηρητικό αφήγημα. Απευθύνονται σε πολίτες που αισθάνονται ότι η οικονομική και διοικητική διαχείριση δεν απαντά στις δικές τους αγωνίες. Η επίκληση της κοινωνικής κόπωσης και της αποχής στις ευρωεκλογές υπηρετεί την ίδια επιχειρηματολογία, σύμφωνα με την οποία πίσω από την πολιτική αποστασιοποίηση υπάρχει βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης.
Ξεχωριστή βαρύτητα είχε η προειδοποίησή του για εθνικό εφησυχασμό, με τη μονολεκτική αναφορά στη Θράκη. Χωρίς να αναπτύξει συγκεκριμένη νέα καταγγελία, επανέφερε στο προσκήνιο ένα πεδίο στο οποίο σταθερά διαφοροποιείται από το Μέγαρο Μαξίμου. Συνέδεσε, έτσι, την εσωτερική κοινωνική κατάσταση με την εθνική εγρήγορση, διευρύνοντας το περιεχόμενο της κριτικής του πέρα από την καθημερινή κυβερνητική διαχείριση.
Το νέο κόμμα, η αναμονή και τα όρια της στρατηγικής του
Ωστόσο, η φράση με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη συνέχεια ήταν η δήλωση ότι θεωρεί υποχρέωσή του να συνεισφέρει στην πατρίδα, η οποία διατηρεί αναμφίβολα ζωντανά τα σενάρια για μια νέα πολιτική πρωτοβουλία. Από τη χθεσινή εμφάνιση απουσίαζαν το χρονοδιάγραμμα, το οργανωτικό περίγραμμα και οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις που θα μετέτρεπαν την προαναγγελία ενεργού παρουσίας σε επίσημη απόφαση για τη δημιουργία κόμματος.
Η εκκρεμότητα αυτή έχει πολιτική χρησιμότητα για τον ίδιο. Του επιτρέπει να παραμένει στο επίκεντρο, να παρεμβαίνει στις συζητήσεις για το μέλλον της Κεντροδεξιάς και να απευθύνεται στους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της ΝΔ, χωρίς ακόμη να υποβάλλεται στη δοκιμασία μιας αυτόνομης κομματικής παρουσίας.
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αντίστοιχα, το πρόβλημα υπερβαίνει τις προθέσεις του πρώην πρωθυπουργού. Κάθε τέτοια παρέμβαση προσφέρει πολιτικά επιχειρήματα σε ένα ακροατήριο που αμφισβητεί την κυβερνητική πορεία, αλλά διατηρεί δεσμούς με την παράταξη. Το εκλογικό βάρος αυτού του ακροατηρίου δεν μπορεί να συναχθεί από μία ομιλία. Η δυνατότητα, όμως, να αποκτήσει διακριτή πολιτική έκφραση αποτελεί παράγοντα πίεσης για τη σημερινή ηγεσία της ΝΔ.
Υπάρχει, βεβαίως, και η αντίστροφη πλευρά. Όσο ο κ. Σαμαράς διευρύνει την καταγγελία του, τόσο αυξάνονται οι απαιτήσεις για τη δική του απάντηση. Η επιστροφή στις ιδέες και στα οράματα μπορεί να λειτουργεί ως πολιτικό σύνθημα, αλλά χρειάζεται περιεχόμενο, δηλαδή προτεραιότητες, προτάσεις και ανθρώπους. Διαφορετικά, η διαρκής αναμονή κινδυνεύει να περιορίσει τη δυναμική που επιδιώκει να διατηρήσει.
Αυτό είναι και το όριο της στρατηγικής των διαδοχικών παρεμβάσεων, καθώς η σαφήνεια απέναντι στον αντίπαλο δεν υποκαθιστά τη σαφήνεια απέναντι στον ψηφοφόρο. Όσοι συμμερίζονται την κριτική του θα χρειαστεί κάποια στιγμή να γνωρίζουν αν τους καλεί σε μια νέα πολιτική διαδρομή ή σε διαρκή αμφισβήτηση της σημερινής ηγεσίας της ΝΔ.
Η χθεσινή ομιλία, συνεπώς, επιβεβαίωσε την ένταση της ρήξης, χωρίς να ξεκαθαρίσει την κατάληξή της. Ο Αντώνης Σαμαράς συνεχίζει ακάθεκτος τις επιθέσεις, διατηρώντας ο ίδιος τον έλεγχο του χρόνου των αποκαλύψεων. Το ερώτημα παραμένει πότε η πολιτική αντιπαράθεση θα αποκτήσει συγκεκριμένη οργανωτική και εκλογική μορφή. Οι δημοσκοπήσεις του Οκτωβρίου θα δώσουν ενδείξεις για το αν αυτή η καθυστέρηση λειτουργεί υπέρ ή κατά του εγχειρήματος του πρώην πρωθυπουργού.
